Priorytet 1. OCHRONA ŚRODOWISKA, W TYM ŚRODOWISKA LUDZKIEGO, POPRZEZ M.IN. REDUKCJĘ ZANIECZYSZCZEŃ I PROMOWANIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII
UWAGA Dla tego priorytetu nabór przeprowadzony w terminie od 2 stycznia 2007 r. do 16 kwietnia 2007 r. był ostatnim naborem w ramach Mechanizmu Finansowego EOG 2004-2009.
Opis i uzasadnienie priorytetu
Proces poprawy stanu środowiska naturalnego w Polsce wymaga nie tylko utrzymania dotychczasowych działań, ale również zintensyfikowania prac w tych obszarach, które do tej pory były mniej dofinansowane lub nie były dofinansowane wcale.
Działania takie dotyczą następujących zagadnień:
- redukcji i ograniczania przemieszczania się zanieczyszczeń,
- oszczędności zasobów energii,
- zwiększania udziału produkcji energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym Polski,
- zapewnienia aglomeracjom odbioru i oczyszczania ścieków,
- zagospodarowywania segregowanych odpadów.
Cel priorytetu
Głównym celem priorytetu jest zmniejszenie ilości zanieczyszczeń w środowisku, poprzez ochronę powietrza, ochronę wód powierzchniowych oraz racjonalną gospodarkę odpadami.
Wielkość alokacji
Całkowita alokacja z Mechanizmu Finansowego EOG przeznaczona na ten priorytet na lata 2004 - 2009 (wg. Programu Operacyjnego ze zmianami z dn. 14 listopada 2006 r.) wynosi 102,18 mln. euro. (Powyższa kwota nie uwzględnia wkładu krajowego).
Rodzaje kwalifikujących się projektów
W ramach priorytetu realizowane będą projekty polegające na budowie i modernizacji infrastruktury ochrony środowiska. W ramach priorytetu realizowane będą następujące zadania:
- Ograniczanie korzystania z indywidualnych systemów ogrzewania na rzecz podłączenia do zbiorczych/komunalnych sieci cieplnych
Projekt polegający na uciepłownieniu centralnej części miasta (o zwartej zabudowie wielorodzinnej), nadal ogrzewanej przez małe lokalne kotłownie i piece kaflowe, na obszarze o przekroczonych dopuszczalnych stężeniach zanieczyszczeń atmosfery
- Zastąpienie przestarzałych źródeł energii cieplnej nowoczesnymi, energooszczędnymi i ekologicznymi źródłami energii
Projekt polegający na likwidacji przestarzałej kotłowni węglowej o mocy od 1 MW do 20 MW i zastąpieniu jej nowoczesną kotłownią z preferencją dla układów skojarzonych.
- Prace termomodernizacyjne w budynkach użyteczności publicznej
UWAGA: nabór projektów w ramach tego działania zakończył się w 2005 r. i nie będzie już kontynuowany. Projekt polegający na kompleksowej termomodernizacji (tj. docieplenie ścian i przegród, wymiana drzwi wejściowych i okien, modernizacja źródła ciepła i instalacja ciepłownicza w budynku z preferencją dla przedsięwzięć kompleksowych) budynków użyteczności publicznej i ich kompleksów będących własnością jednego beneficjenta, (także zlokalizowanych w różnych miejscach). Przedsięwzięcie objęte jest programem (grupą projektów), na który będzie odrębny nabór wniosków.
- Inwestycje w zakresie odnawialnych źródeł energii, tj. wykorzystania energii wodnej (małe elektrownie wodne do 5 MW), energii słonecznej oraz biomasy w indywidualnych systemach grzewczych
a) Projekt polegający na budowie małej elektrowni wodnej o mocy od 50 kW do 5 MW na istniejącym stopniu wodnym (na obszarach nie objętych programami restytucji ryb wędrownych) z bezpiecznymi przepławkami dla ryb oraz automatyką ograniczającą pobór wody przez turbiny przy niskich stanach wód w rzece;
b) Projekt polegający na zainstalowaniu kolektorów słonecznych o powierzchni ponad 100 m2 lub budowie układów fotowoltaicznych, dla budynków użyteczności publicznej i budynków mieszkalnych;
c) Projekt polegający na budowie kotłowni na biomasę od 1 MW do 10 MW, wykorzystującej lokalne zasoby paliwa.
- Budowa, przebudowa i modernizacja komunalnych oczyszczalni ścieków oraz systemów kanalizacji zbiorczej
Projekt polegający na budowie, przebudowie lub modernizacji systemu kanalizacji zbiorczej oraz budowie oczyszczalni ścieków dla aglomeracji od 2 000 RLM do 15 000 RLM
- Organizacja selektywnej zbiórki odpadów, a następnie zagospodarowywanie ich poprzez odzysk
Projekt polegający na uzupełnieniu istniejącego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi przez zbiórkę i recykling jednego bądź kilku wymienionych rodzajów odpadów: zużytego sprzętu elektrycznego i/lub elektronicznego; odpadów opakowaniowych lub zagospodarowanie: odpadów z remontów obiektów budowlanych (nie dotyczy azbestu) i/lub odpadów z przebudowy infrastruktury drogowej. Możliwe jest zgłaszanie przedsięwzięć dotyczących innych rodzajów odpadów stałych.
Wykaz możliwych kosztów kwalifikowalnych
W ramach priorytetu do wydatków kwalifikowalnych (wyłącznie w przypadku przyjęcia projektu do realizacji), mogą zostać zaliczone koszty poniesione zgodne z zasadami określonymi w „Szczegółowych warunkach dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2004-2009” – dokument przyjęty przez instytucje państw darczyńców oraz koszty poniesione od daty otrzymania od strony darczyńców listu z ofertą pomocy na dofinansowanie realizacji projektu.
W szczególności mogą to być wydatki poniesione na:
- Prace przygotowawcze, w tym:
- koszt przygotowania dokumentacji przetargowej, koszty przygotowania przetargu, w tym publikacji ogłoszeń przetargowych;
- zakup gruntu, który nie ma charakteru rolnego, jeśli jest to nierozerwalnie związane z realizacją projektu.
- Opłaty finansowe, podatki i koszty ogólne:
- opłaty bankowe za otwarcie rachunku i administrowanie kontem;
- wydatki na doradztwo, opłaty notarialne, koszty ekspertyz finansowych, koszty księgowości i audytów;
- koszty gwarancji zapewnionych przez bank lub inne instytucje finansowe, jeśli są one konieczne w przypadku zaliczek wypłacanych w ramach Mechanizmów,
o podatek VAT (tylko wtedy, gdy podatek ten nie może być odzyskany);
- wkład rzeczowy (udostępnienie majątku ziemskiego lub nieruchomości, sprzętu i materiałów, badań i działań profesjonalnych lub niepłatne prace ochotnicze);
- koszty stałe, pod warunkiem, że są oparte na rzeczywistych kosztach związanych z wdrażaniem działań współfinansowanych przez MF EOG i/lub NMF i jeśli są alokowane pro rata (proporcjonalnie) dla przedsięwzięcia, zgodnie z należycie udowodnioną, jasną i powszechnie przyjętą metodą.
- Prace inwestycyjne oraz prace związane z procesem inwestycyjnym, w tym:
- zakup nieruchomości, pod warunkiem istnienia bezpośredniego związku pomiędzy zakupem a celem projektu;
- przygotowanie terenu pod budowę, prace ziemne, prace budowlano-montażowe, prace instalacyjne prace wykończeniowe;
- budowa (koszty siły roboczej, materiałów, użycia sprzętu, trwałego wyposażenia w trakcie budowy);
- sprzęt i wyposażenie (zakup lub budowa wyposażenia przeznaczonego na trwałe zainstalowanie);
- wynagrodzenia osób bezpośrednio zaangażowanych w realizację projektu,
- koszty tłumaczeń (za wyjątkiem tłumaczenia na język angielski wniosku aplikacyjnego wraz z załącznikami).
- Koszty informacji i promocji projektu.
- Koszty zarządzania projektem - w przypadku, gdy są tworzone dodatkowe struktury do zarządzania projektem, w ramach których zatrudniony jest personel wyłącznie w tym celu, uzasadnione i związane z tym koszty zarządzania mogą zostać uwzględnione jako kwalifikowalne w budżecie projektu. Koszty te nie mogą przekraczać 10 % całkowitych kosztów kwalifikowalnych projektu. Koszty nabycia i instalacji komputerowych systemów zarządzania, monitorowania i ewaluacji nie są kwalifikowalne.
Kryteria wyboru projektów
- minimalna wartość dofinansowania pojedynczego projektu wynosi 250 tys. euro, zaś maksymalna wielkość dofinansowania wynosi 2 mln euro;
- uzyskanie w wyniku realizacji wymiernego efektu ekologicznego.
Rodzaje beneficjentów
Beneficjentami mogą być wszystkie instytucje sektora publicznego i prywatnego oraz organizacje pozarządowe, utworzone w prawny sposób w Polsce, i działające w interesie publicznym.
Więcej informacji na temat tego priorytetu znajduje się na stronie internetowej Instytucji Pośredniczącej - Ministerstwa Środowiska www.mos.gov.pl/mfeog 
Kontakt do Instytucji Pośredniczącej , odpowiedzialnej za wdrażanie tego priorytetu